Çocukluktan gelen beslenme alışkanlıkları değişebilir mi?
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Sağlık durumunuzla ilgili kararlar için doktorunuza danışın.
Kısa yanıt: Evet, değişebilir. "Tabağını bitir", "yemeğini yersen tatlı alırsın" gibi çocuklukta öğrenilen kalıplar yetişkinlikte otomatik davranışlara dönüşebilir. Bunları fark etmek ve yeni davranışları düzenli tekrarlamak zamanla yeni alışkanlıklar oluşturur.
Bilimsel açıklama
Çocuklukta yiyeceklere erişimin kısıtlanması ya da ödül olarak kullanılması, o yiyeceklere yönelik ilgiyi artırabilir (Fisher ve Birch, 1999).
Yeni bir davranışın otomatikleşmesi kişiden kişiye değişen bir süre içinde tekrarla gerçekleşir (Lally ve ark., 2010).
Günlük yaşamdan bir örnek
Tok olsanız bile tabakta yemek bırakamıyorsunuz; çünkü çocukken "yemek israf edilmez" diye öğrendiniz. Porsiyonu baştan küçük alarak bu değere sadık kalırken bedeninizi de dinleyebileceğinizi keşfediyorsunuz.
Nurdan Balakçı'nın yaklaşımı
Nurdan Balakçı'nın yaklaşımında çocukluk alışkanlıkları suçlanmaz; anlaşılır. Bu alışkanlıklar o dönemde bir ihtiyaca hizmet etmiş olabilir.
Beslenme Kimliği çalışması, aileden gelen cümleleri fark etmeye ve bugün hangisinin işe yaradığını değerlendirmeye yardımcı olur.
Kendinize sorabileceğiniz sorular
- Çocukken yemekle ilgili en sık duyduğum cümleler nelerdi?
- Bunlardan hangisi bugün hâlâ davranışlarımı yönlendiriyor?
- Değerimi korurken davranışımı nasıl değiştirebilirim?
Uygulanabilir öneriler
- Aileden gelen üç yemek kuralınızı yazın.
- Her biri için bugün size uyan yeni bir versiyon oluşturun.
- Yeni davranışı küçük bir adımla başlatın ve tekrarlayın.
Ne zaman destek alınmalı?
Yeme ataklarınız sıklaştıysa, yemekten sonra kusma, aşırı egzersiz ya da uzun süre aç kalma gibi telafi davranışları varsa veya yemekle ilgili düşünceler gününüzü belirgin şekilde etkiliyorsa bir hekim ya da yeme davranışları konusunda deneyimli bir ruh sağlığı uzmanından değerlendirme isteyin.
Bilimsel kaynaklar
- Fisher JO, Birch LL. Restricting access to palatable foods affects children's behavioral response, food selection, and intake. American Journal of Clinical Nutrition, 1999
- Lally P ve ark. How are habits formed: modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 2010
- Bisogni CA ve ark. Who we are and how we eat: a qualitative study of identities in food choice. Journal of Nutrition Education and Behavior, 2002
