Neden Sürekli Diyete Yeniden Başlıyorum?
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Sağlık durumunuzla ilgili kararlar için doktorunuza danışın.
Kısa yanıt: Birçok kişi beslenme sürecine katı kurallarla başlar. Bu kurallardan biri bozulduğunda tüm sürecin başarısız olduğunu düşünebilir ve "pazartesi yeniden başlarım" kararı verir. Bu durum çoğu zaman "hep ya da hiç" düşünce biçimiyle ilişkilidir.
Bilimsel açıklama
Kısıtlayıcı diyet yapan kişilerin, kuralları bozulduğunda daha fazla yeme eğiliminde olabildiği uzun süredir bilinmektedir (Polivy ve Herman, 1985).
Katı (rigid) kontrol biçimleri, esnek kontrole göre daha fazla aşırı yeme ve yeme bozukluğu belirtisiyle ilişkili bulunmuştur (Stewart ve ark., 2002).
Günlük yaşamdan bir örnek
Salı günü bir doğum günü pastasından bir dilim yediniz. "Zaten bozdum" diyerek akşam da, ertesi gün de planınızı bıraktınız ve yeni başlangıç için pazartesiyi beklemeye başladınız.
Nurdan Balakçı'nın yaklaşımı
Diyetisyen Nurdan Balakçı'nın yaklaşımında sağlıklı beslenme, her gün kusursuz tercihler yapmak anlamına gelmez. Bir öğünde planınızdan farklı bir seçim yapmanız, sonraki öğünde dengeli beslenmenize engel değildir.
Önemli olan bir sonraki pazartesiyi beklemek yerine, günlük yaşamın içinde yeniden seçim yapabilme becerisini geliştirmektir. Plus Online Diyet'teki Karar Anı çalışmaları bu beceriye odaklanır.
Kendinize sorabileceğiniz sorular
- "Bozdum" dediğim an tam olarak ne oldu?
- Kurallarım gerçekçi mi, yoksa hiçbir esnekliğe izin vermiyor mu?
- Bir sonraki öğünde nasıl bir seçim yapabilirim?
Uygulanabilir öneriler
- "Yasak" listesi yerine "daha sık" ve "daha az sık" tercih edeceğiniz yiyecekleri belirleyin.
- Planın dışına çıktığınızda bir sonraki öğünü normal planınıza göre yapın; telafi için aç kalmayın.
- Haftalık değerlendirmede yalnızca hataları değil, iyi giden günleri de yazın.
Ne zaman destek alınmalı?
Yeme ataklarınız sıklaştıysa, yemekten sonra kusma, aşırı egzersiz ya da uzun süre aç kalma gibi telafi davranışları varsa veya yemekle ilgili düşünceler gününüzü belirgin şekilde etkiliyorsa bir hekim ya da yeme davranışları konusunda deneyimli bir ruh sağlığı uzmanından değerlendirme isteyin.
Bilimsel kaynaklar
- Polivy J, Herman CP. Dieting and binging: a causal analysis. American Psychologist, 1985
- Stewart TM, Williamson DA, White MA. Rigid vs. flexible dieting. Appetite, 2002
- Teixeira PJ ve ark. Successful behavior change in obesity interventions in adults: a systematic review of self-regulation mediators. BMC Medicine, 2015
