Diyet Listesi mi, Davranış Değişikliği mi?
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Sağlık durumunuzla ilgili kararlar için doktorunuza danışın.
Kısa yanıt: Beslenme listesi, kişinin ihtiyaçlarına uygun öğün planlaması için yararlı bir araçtır. Ancak alışkanlıkların uzun vadede sürdürülebilmesi yalnızca listedeki yiyecekleri takip etmekten daha fazlasını gerektirir: kendi sinyallerini tanımak, tetikleyicileri fark etmek ve karar anında seçim yapabilmek.
Bilimsel açıklama
Obezite müdahalelerini inceleyen sistematik bir derleme, içsel motivasyon, öz yeterlilik ve öz düzenleme becerilerinin uzun vadeli başarıyla ilişkili olduğunu göstermiştir (Teixeira ve ark., 2015).
Yalnızca kısıtlayıcı diyetlere dayanan yaklaşımlarda kaybedilen kilonun önemli bir kısmının zamanla geri alındığı bildirilmiştir (Mann ve ark., 2007).
Günlük yaşamdan bir örnek
Listenizi iki hafta kusursuz uyguladınız. Ancak bir iş yemeğinde listede olmayan bir menüyle karşılaştığınızda ne yapacağınızı bilemediniz. Liste size ne yiyeceğinizi söylüyordu; ama nasıl karar vereceğinizi öğretmemişti.
Nurdan Balakçı'nın yaklaşımı
Plus Online Diyet yaklaşımında beslenme planlamasının yanında farkındalık, tetikleyici gıdalar, beslenme kimliği, günlük kararlar ve sürdürülebilir alışkanlıklar üzerine çalışmalar da bulunur.
Amaç, kişinin zamanla kendi beslenme kararlarına daha bilinçli şekilde katılabilmesidir. Diyetisyen Nurdan Balakçı'nın davranışsal beslenme koçluğu üzerine yayımladığı derleme makale bu yaklaşımın arka planını ayrıntılı olarak ele alır.
Kendinize sorabileceğiniz sorular
- Liste olmadan bir öğünü nasıl planlarım?
- Hangi durumlarda listeye uymakta zorlanıyorum?
- Bu süreçte hangi beceriyi kazanmak istiyorum?
Uygulanabilir öneriler
- Listenizi bir araç olarak görün; her öğünde "neden bu seçim?" sorusunu sorun.
- Haftada bir, listede olmayan bir durumu (ör. restoran) planlayarak pratik yapın.
- İlerlemenizi yalnızca kiloyla değil, kazandığınız becerilerle de değerlendirin.
Ne zaman destek alınmalı?
Kronik bir hastalığınız varsa, düzenli ilaç kullanıyorsanız, gebe ya da emziren bir anneyseniz veya kilo değişimi açıklanamayan şekilde hızlıysa beslenme düzeninizi değiştirmeden önce hekiminize ve bir diyetisyene danışın.
Bilimsel kaynaklar
- Teixeira PJ ve ark. Successful behavior change in obesity interventions in adults: a systematic review of self-regulation mediators. BMC Medicine, 2015
- Mann T ve ark. Medicare's search for effective obesity treatments: diets are not the answer. American Psychologist, 2007
- Wing RR, Phelan S. Long-term weight loss maintenance. American Journal of Clinical Nutrition, 2005
İlgili akademik çalışma: Dyt. Nurdan Balakçı'nın konuyla ilgili derleme makalesi (bu yazıdaki önerilerin kanıtı olarak değil, yaklaşımın arka planı olarak).
