Değişim sürecinde mükemmeliyetçilik nasıl etkiler?

Yazan: · İlk yayın: 19 Kasım 2026 · Son güncelleme: 19 Kasım 2026

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Sağlık durumunuzla ilgili kararlar için doktorunuza danışın.

Kısa yanıt: Mükemmeliyetçilik, beslenme sürecinde her günün kusursuz olması gerektiği beklentisini doğurur. Bu beklenti karşılanmadığında "zaten bozdum" düşüncesi ve sürecin bırakılması daha olası hale gelir. "Yeterince iyi" seçimler yapmak ve kendine şefkatle yaklaşmak, uzun vadede daha sürdürülebilirdir.

Bilimsel açıklama

Katı ve kusursuzluk odaklı kontrol, esnek kontrole göre daha fazla aşırı yeme ile ilişkilidir (Stewart ve ark., 2002).

Kendine şefkatli bir tutum, kısıtlayıcı ve suçluluk eğilimli yiyicilerde sonrasında daha dengeli yeme ile ilişkilendirilmiştir (Adams ve Leary, 2007).

Günlük yaşamdan bir örnek

Bir hafta boyunca planınıza harfiyen uydunuz; cuma günü bir öğünde farklı yediniz ve "madem bozuldu" diyerek hafta sonunu bıraktınız. Bu kez "haftanın %80'i planlı gitti" diye değerlendirdiğinizde devam etmek kolaylaştı.

Nurdan Balakçı'nın yaklaşımı

Nurdan Balakçı'nın yaklaşımında hedef kusursuzluk değil, tutarlılıktır. Haftanın büyük bölümünde dengeli seçimler yapmak yeterince iyidir.

Değerlendirmelerde hatalar kadar iyi giden anlar da konuşulur.

Kendinize sorabileceğiniz sorular

  • Kendimden beklediğim standart gerçekçi mi?
  • Bir hata yaptığımda kendime nasıl konuşuyorum?
  • "Yeterince iyi" benim için nasıl bir gün olurdu?

Uygulanabilir öneriler

  • Haftalık hedeflerinizi "her gün" yerine "haftada 5 gün" gibi esnek tanımlayın.
  • Hata sonrası ilk cümlenizi fark edin ve yumuşatın.
  • İlerlemenizi yüzde olarak değerlendirin, kusursuzluk olarak değil.

Ne zaman destek alınmalı?

Yeme ataklarınız sıklaştıysa, yemekten sonra kusma, aşırı egzersiz ya da uzun süre aç kalma gibi telafi davranışları varsa veya yemekle ilgili düşünceler gününüzü belirgin şekilde etkiliyorsa bir hekim ya da yeme davranışları konusunda deneyimli bir ruh sağlığı uzmanından değerlendirme isteyin.

Bilimsel kaynaklar

  1. Stewart TM, Williamson DA, White MA. Rigid vs. flexible dieting. Appetite, 2002
  2. Adams CE, Leary MR. Promoting self-compassionate attitudes toward eating among restrictive and guilty eaters. Journal of Social and Clinical Psychology, 2007
  3. Polivy J, Herman CP. Dieting and binging: a causal analysis. American Psychologist, 1985

İlgili içerikler