Blog · Haşimoto

Haşimoto'da Gluten Bırakılmalı mı?

Diyetisyen Nurdan Balakçı · Yayın: · Güncelleme: · 6 dk okuma

10 yıldır dünyanın her yerine online diyet danışmanlığı veriyoruz.

Haşimoto'da glutenin herkes için bırakılması gerekmez. Çölyak hastalığı ya da gluten hassasiyeti olan kişilerde glutensiz beslenme gereklidir; bunların dışında glutenin tamamen çıkarılmasının tiroid fonksiyonunu düzelttiğine dair güçlü ve tutarlı bir kanıt yoktur. Haşimoto'da çölyak daha sık görülebildiği için şüphe varsa önce hekimle değerlendirme yapılmalıdır.

Gluten nedir?

Gluten; buğday, arpa ve çavdarda bulunan bir proteindir. Ekmek, makarna, bulgur, irmik, birçok hamur işi ve hazır gıdada bulunur. Yulaf doğal olarak glutensizdir ancak üretim sırasında bulaşma olabileceği için çölyak hastalarında "glutensiz" etiketli ürün tercih edilir.

Haşimoto ile çölyak arasında ilişki var mı?

Evet. Her ikisi de otoimmün durumlardır ve Haşimoto'su olan kişilerde çölyak hastalığı genel topluma göre daha sık görülebilir. Uzun süren ishal, şişkinlik, açıklanamayan demir eksikliği, kilo kaybı ya da ilaç dozuna rağmen tiroid değerlerinin dengelenmemesi gibi durumlarda hekim çölyak taraması isteyebilir. Önemli bir not: çölyak testinden önce glutenin kendiliğinden bırakılması test sonucunu yanıltabilir; bu yüzden glutensiz diyete geçmeden önce hekimle konuşmak gerekir.

Araştırmalar ne diyor?

Çölyak hastalığı olmayan Haşimoto hastalarında glutensiz diyetin etkisini inceleyen çalışmaların sayısı az ve katılımcı sayıları küçüktür. Bazı çalışmalarda antikor değerlerinde düşüş bildirilse de sonuçlar tutarlı değildir ve glutensiz diyetin tiroid hormonu ihtiyacını azalttığı ya da hastalığın seyrini değiştirdiği gösterilmemiştir. Bu nedenle bilimsel değerlendirmeler, glutensiz diyeti tüm Haşimoto hastalarına rutin olarak önermemektedir.

Glutensiz beslenmenin dikkat edilmesi gereken yanları

  • Hazır glutensiz ürünler çoğu zaman daha az lif ve daha fazla şeker, yağ içerir.
  • Tam tahılların çıkarılmasıyla lif, B vitaminleri ve demir alımı azalabilir.
  • Gereksiz kısıtlama sosyal hayatı ve sürdürülebilirliği zorlaştırır; bu da diyet yorgunluğunu artırabilir.
  • Glutensiz ürünler genellikle daha pahalıdır.

Glutensiz beslenmesi gereken bir kişide ise karabuğday, kinoa, pirinç, mısır, glutensiz yulaf ve baklagiller ile dengeli bir plan kurulabilir.

Pratik kısım: Haşimoto'da dengeli tahıl tüketimi

  • Beyaz ekmek yerine tam tahıllı, çavdar ya da ekşi mayalı ekmekten kişiye uygun miktar
  • Haftada birkaç gün bulgur yerine karabuğday ya da kinoa ile çeşitlilik
  • Makarnayı sebze ve proteinle birlikte, uygun porsiyonda tüketmek
  • Paketli "glutensiz" atıştırmalıkları sağlıklı sanmamak, etiket okumak

Glutensiz diyet kimler için gerekli?

  • Çölyak hastalığı tanısı olanlar: Ömür boyu, sıkı bir glutensiz diyet gerekir.
  • Buğday alerjisi olanlar: Alerjiye neden olan ürünler hekim önerisine göre çıkarılır.
  • Çölyak dışı gluten hassasiyeti olanlar: Çölyak ve alerji dışlandıktan sonra, glutenle belirgin şikâyet yaşayan kişilerde hekim gözetiminde kısıtlama denenebilir.

Bu grupların dışında kalan Haşimoto hastalarında gluten, diğer besinler gibi türü ve miktarı planlanarak beslenmede yer alabilir.

Haşimoto'da asıl öncelik ne olmalı?

Gluten tartışması, çoğu zaman daha önemli konuların gözden kaçmasına neden olur. Haşimoto'da beslenmenin öncelikleri; ilacın doğru zamanlamayla alınması, yeterli protein ve lif içeren düzenli öğünler, demir, B12 ve D vitamini gibi olası eksikliklerin tahlille takip edilmesi, kilo yönetimi ve sindirim düzenidir. Bu temel düzen oturduğunda, tek bir besin grubunu çıkarmanın getireceği etki genellikle çok daha küçük kalır.

Glutensiz ürün alırken nelere bakmalı?

Glutensiz beslenmesi gereken biriysen paketli ürünlerde "glutensiz" ibaresine ve içindekiler listesine dikkat etmek gerekir. Buğday nişastası, arpa maltı ve bazı soslar, çorbalar ve hazır baharat karışımları gizli gluten içerebilir. Bununla birlikte glutensiz ürünlerin birçoğu beyaz pirinç unu ve nişastadan yapıldığı için lif içeriği düşüktür; bu ürünleri sık tüketmek yerine karabuğday, kinoa, glutensiz yulaf, baklagiller, sebze ve meyve gibi doğal olarak glutensiz ve lifli besinleri temel almak daha dengeli bir beslenme sağlar.

Ne zaman doktora başvurmalı?

  • Uzun süren ishal, şişkinlik, karın ağrısı ya da açıklanamayan kilo kaybın varsa
  • Demir eksikliği tedaviye rağmen düzelmiyorsa
  • İlacını düzenli kullanmana rağmen tiroid değerlerin dengelenmiyorsa
  • Glutensiz diyete geçmeyi düşünüyorsan (testten önce)

Sık sorulan sorular

Glutensiz beslenirsem Haşimoto geçer mi?

Hayır. Glutensiz diyetin Haşimoto'yu ortadan kaldırdığına dair bir kanıt yoktur.

Haşimoto'da ekmek yenir mi?

Çölyak ya da gluten hassasiyeti yoksa evet; türü ve miktarı kişiye göre planlanır.

Glutensiz beslenmeyi denemek zararlı mı?

Tıbbi bir gereklilik yokken uzun süre glutensiz beslenmek lif ve bazı vitamin alımını azaltabilir; çölyak testinden önce yapılırsa da tanıyı zorlaştırır.

Haşimoto'da makarna yenir mi?

Çölyak ya da gluten hassasiyeti yoksa evet; tercihen tam tahıllı, sebze ve proteinle birlikte ve uygun porsiyonda.

Çölyak testi için ne yapmalıyım?

Hekimine başvur ve test öncesinde glutensiz diyete geçme; aksi halde sonuç yanıltıcı olabilir.

Kaynaklar

  1. Ihnatowicz P ve ark. The importance of nutritional factors and dietary management of Hashimoto's thyroiditis. Annals of Agricultural and Environmental Medicine, 2020.
  2. NIDDK (ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri). Celiac Disease.

Kişiye özel listen ve haftalık takiple başlamak için:

Plus Online Diyet'e başvur