Blog · İnsülin direnci

İnsülin Direncinde Meyve Yenir mi?

Diyetisyen Nurdan Balakçı · Yayın: · Güncelleme: · 6 dk okuma

10 yıldır dünyanın her yerine online diyet danışmanlığı veriyoruz.

Evet, insülin direncinde meyve yenir. Bütün meyve lif, vitamin ve mineral içerir; uygun porsiyonda ve tercihen yoğurt, ceviz gibi protein ya da yağ içeren bir besinle birlikte tüketildiğinde beslenme planının parçası olabilir. Dikkat edilmesi gereken; miktar, meyve suyu ve kuru meyvedir.

Meyve kan şekerini yükseltir mi?

Meyvede doğal şeker (fruktoz ve glukoz) bulunur, bu yüzden kan şekerini bir miktar yükseltir. Ancak bütün meyvedeki lif, şekerin emilimini yavaşlatır. Bilimsel çalışmalarda bütün meyve tüketiminin tip 2 diyabet riskiyle olumsuz bir ilişkisi bulunmazken, meyve suyu tüketiminin artmış riskle ilişkili olduğu görülmüştür.

Günde ne kadar meyve yenebilir?

Kesin bir sayı herkes için aynı değildir. Genel uygulamada günde 1–3 porsiyon meyve, öğünlere yayılarak planlanır. Bir porsiyon yaklaşık 1 orta boy elma ya da portakal, 1 küçük muz, 1 su bardağı çilek veya 1 dilim karpuz gibi düşünülebilir. Miktar; kilo hedefin, hareket düzeyin ve tahlillerine göre ayarlanır.

Hangi meyveler daha uygun?

Lifi yüksek ve bir oturuşta büyük miktarda yenmesi zor olan meyveler genellikle daha dengeli seçeneklerdir: elma, armut, çilek, böğürtlen gibi orman meyveleri, portakal, mandalina, kivi, erik. Muz, üzüm, incir, karpuz gibi meyveler yasak değildir; porsiyonuna daha çok dikkat edilmesi gerekir.

Meyve suyu ve kuru meyve

Meyve suyunda lifin büyük kısmı kaybolur ve bir bardak için birkaç meyve kullanılır; bu yüzden kan şekerini daha hızlı yükseltir. Taze sıkılmış olsa bile düzenli tüketim önerilmez. Kuru meyvede ise su uzaklaştığı için şeker yoğunlaşır; küçük bir avuç bile birkaç porsiyon meyveye denk gelebilir.

Meyve ne zaman yenmeli?

Meyveyi tek başına, aç karnına ve büyük porsiyonda yemek yerine; öğünün yanında ya da ara öğünde yoğurt, kefir, ceviz veya badem ile birlikte yemek kan şekeri yükselişini dengeler. Akşam meyve yemek tek başına kilo aldırmaz; günün toplam miktarı daha önemlidir.

Pratik kısım: dengeli meyve tabakları

  • 1 küçük elma + 2 ceviz içi
  • 1 su bardağı çilek + 1 kase yoğurt
  • 1 mandalina + 1 kibrit kutusu peynir
  • 1 küçük muz + 1 tatlı kaşığı fıstık ezmesi (şekersiz)

Meyveyi nasıl porsiyonlamalı?

Meyveyi kase ya da tabakla, göz kararı yemek yerine porsiyonlayarak tüketmek, miktarı kontrol etmenin en kolay yoludur. Özellikle yaz aylarında karpuz, kavun, üzüm ve kiraz gibi meyveler fark etmeden büyük miktarlarda yenebilir. Meyveyi paketten ya da büyük kaseden yemek yerine bir porsiyonu ayırıp gerisini kaldırmak işe yarar. Meyveyi gün içine yaymak da, tek seferde çok miktarda yemekten daha dengelidir.

Meyve tatlı krizlerinde yardımcı olabilir mi?

Evet, çoğu zaman olabilir. Akşam saatlerinde gelen tatlı isteğinde bir porsiyon meyveyi yoğurt, tarçın ya da birkaç ceviz içiyle birlikte tüketmek, paketli tatlılara göre daha dengeli bir seçenektir. Fırında tarçınlı elma ya da yoğurtlu orman meyvesi kasesi gibi pratik tarifler, tatlı isteğini yönetmekte işe yarar. Ancak tatlı isteği çok sık ve kontrol edilemez hale geldiyse bunun ardındaki açlık, uykusuzluk ya da duygusal nedenleri de konuşmak gerekir.

Sık yapılan hatalar

  • Meyveyi tamamen yasaklamak: lif, vitamin ve mineral kaybına ve tatlı krizlerine yol açabilir.
  • "Meyve sağlıklıdır" diyerek sınırsız yemek: özellikle yaz meyvelerinde porsiyon hızla büyür.
  • Kuru meyveyi taze meyveyle aynı miktarda düşünmek: küçük bir avuç bile yüksek şeker içerir.
  • Meyveyi her zaman aç karnına ve tek başına yemek: yanına protein veya yağ eklemek dengeyi artırır.
  • Smoothie'leri ara öğün sanmak: içine eklenen bal, muz ve meyve suyuyla bir öğün kadar enerji verebilir.

Mevsime göre meyve seçimi

Mevsiminde tüketilen meyveler hem daha lezzetli hem de genellikle daha ekonomiktir. Kış aylarında portakal, mandalina, greyfurt, elma, armut ve kivi; yaz aylarında çilek, kiraz, şeftali, erik ve karpuz öne çıkar. Yaz meyvelerinde porsiyon kontrolü daha önemlidir, çünkü sulu ve tatlı oldukları için farkında olmadan fazla yenebilir. Listende meyve seçeneklerini mevsime göre güncellemek, hem çeşitliliği hem de uygulanabilirliği artırır. Hangi meyvenin sende daha fazla açlık ya da tatlı isteği yarattığını gözlemlemek de planı kişiselleştirmenin bir yoludur.

Ne zaman doktora başvurmalı?

  • Meyve yedikten sonra belirgin halsizlik, titreme ya da baş dönmesi oluyorsa
  • Kan şekeri ölçümlerin hekiminin belirlediği hedeflerin sürekli dışında kalıyorsa

Sık sorulan sorular

İnsülin direncinde muz yenir mi?

Evet, küçük porsiyonda ve tercihen protein ya da yağ içeren bir besinle birlikte planlanabilir.

Akşam meyve yemek kilo aldırır mı?

Tek başına hayır. Kilo üzerinde belirleyici olan günlük toplam enerji ve beslenme düzenidir. Akşam saatlerinde de porsiyonlu meyve planlanabilir.

Kuru meyve yiyebilir miyim?

Küçük miktarlarda ve planlı şekilde yer alabilir. Şeker yoğunluğu yüksek olduğu için taze meyveyle aynı miktarda düşünülmemelidir.

Meyve yerine meyve suyu içebilir miyim?

Önerilmez. Meyve suyu lifin büyük kısmını kaybettiği için kan şekerini bütün meyveye göre daha hızlı yükseltir.

Kaynaklar

  1. Muraki I ve ark. Fruit consumption and risk of type 2 diabetes: results from three prospective longitudinal cohort studies. BMJ, 2013.
  2. Harvard T.H. Chan School of Public Health. Vegetables and Fruits.

Kişiye özel listen ve haftalık takiple başlamak için:

Plus Online Diyet'e başvur