Can sıkıntısından yemek yemek ne anlama gelir?

Yazan: · İlk yayın: 19 Kasım 2026 · Son güncelleme: 19 Kasım 2026

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Sağlık durumunuzla ilgili kararlar için doktorunuza danışın.

Kısa yanıt: Can sıkıntısından yemek, bedenin enerji ihtiyacından değil; uyarılma, oyalanma ya da ara verme ihtiyacından kaynaklanan bir yeme isteğidir. Yemek hızlı, kolay ve keyifli bir uyarıcı olduğu için boş ya da tekdüze anlarda sık başvurulan bir seçenek haline gelebilir.

Bilimsel açıklama

Duygular yeme davranışını farklı yollardan etkileyebilir; olumsuz ya da düşük uyarılmalı duygu durumlarında bazı kişiler yemeği duygu düzenleme aracı olarak kullanabilir (Macht, 2008).

Yiyeceklerin görünür ve kolay ulaşılabilir olması, yeme isteğini ve miktarını artıran ipuçlarıdır (Boswell ve Kober, 2016).

Günlük yaşamdan bir örnek

Evden çalıştığınız bir öğleden sonra işler durgun. Her yarım saatte bir mutfağa gidip dolabı açıyorsunuz; aslında aç değilsiniz, sadece kısa bir mola ve değişiklik istiyorsunuz.

Nurdan Balakçı'nın yaklaşımı

Nurdan Balakçı'nın yaklaşımında can sıkıntısı yemeleri bir irade sorunu olarak görülmez. İsteğin arkasındaki ihtiyaç (mola, hareket, sosyal temas, uyarım) fark edilir ve bu ihtiyaca uygun seçenekler aranır.

Tetikleyici Gıda ve Ortam çalışmaları, sıkılma anlarının hangi saatlerde ve hangi ortamlarda yoğunlaştığını görmeye yardımcı olur.

Kendinize sorabileceğiniz sorular

  • Şu an gerçekten aç mıyım, yoksa bir şeyle meşgul olmak mı istiyorum?
  • Bu istek günün hangi saatinde ve nerede geliyor?
  • Bana iyi gelecek beş dakikalık başka bir mola ne olabilir?

Uygulanabilir öneriler

  • Sık sıkıldığınız saatler için yemek dışı bir mola listesi hazırlayın: kısa yürüyüş, esneme, müzik, birini aramak.
  • Atıştırmalıkları göz önünden kaldırın, meyve ve su görünür olsun.
  • Gerçekten aç olduğunuzda planlı bir ara öğün yapın.

Ne zaman destek alınmalı?

Yeme ataklarınız sıklaştıysa, yemekten sonra kusma, aşırı egzersiz ya da uzun süre aç kalma gibi telafi davranışları varsa veya yemekle ilgili düşünceler gününüzü belirgin şekilde etkiliyorsa bir hekim ya da yeme davranışları konusunda deneyimli bir ruh sağlığı uzmanından değerlendirme isteyin.

Bilimsel kaynaklar

  1. Macht M. How emotions affect eating: a five-way model. Appetite, 2008
  2. Boswell RG, Kober H. Food cue reactivity and craving predict eating and weight gain: a meta-analytic review. Obesity Reviews, 2016

İlgili içerikler