Tetikleyici Gıdalar ve Yeme Davranışları
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Sağlık durumunuzla ilgili kararlar için doktorunuza danışın.
Kısa yanıt: Tetikleyici gıda, yemeye başladığınızda durmakta zorlandığınız ya da belirli ortamlarda güçlü bir istek uyandıran yiyecektir. Sorun çoğu zaman yalnızca yiyeceğin kendisi değil; onunla birlikte gelen ortam, duygu ve alışkanlıktır.
Bilimsel açıklama
Yiyecek ipuçlarına (görme, koku, ortam) verilen tepki ve istek, yeme miktarını ve kilo artışını öngörebilir (Boswell ve Kober, 2016).
Stres, lezzetli ve enerji yoğun yiyeceklerin ödül değerini artırabilir (Adam ve Epel, 2007).
Günlük yaşamdan bir örnek
Evde hiç cips bulundurmadığınızda aklınıza gelmiyor; ama hafta sonu film izlerken paket açıldığında durmak çok zorlaşıyor. Burada tetikleyici yalnızca cips değil; film, kanepe ve hafta sonu rahatlığının birleşimi.
Nurdan Balakçı'nın yaklaşımı
Nurdan Balakçı'nın yaklaşımında tetikleyici gıdalar yasak listesine alınmaz; çünkü yasaklar çoğu zaman yiyeceği daha çekici hale getirir. Bunun yerine hangi ortamda, hangi duyguyla ve hangi miktarda sorun yaşandığı incelenir.
Plus Online Diyet'teki Tetikleyici Gıda ve Ortam çalışması, kişinin kendi tetikleyici haritasını çıkarmasına yardımcı olur.
Kendinize sorabileceğiniz sorular
- Hangi yiyeceklerde durmakta zorlanıyorum?
- Bu daha çok hangi ortamda ve saatte oluyor?
- O anda genellikle ne hissediyorum?
Uygulanabilir öneriler
- Tetikleyici yiyecekleri büyük paketler yerine tek porsiyonluk olarak alın.
- Bu yiyecekleri ekran karşısında değil, tabakta ve oturarak yiyin.
- Tetikleyici ortam için küçük bir alternatif rutin oluşturun (ör. film sırasında çay).
Ne zaman destek alınmalı?
Yeme ataklarınız sıklaştıysa, yemekten sonra kusma, aşırı egzersiz ya da uzun süre aç kalma gibi telafi davranışları varsa veya yemekle ilgili düşünceler gününüzü belirgin şekilde etkiliyorsa bir hekim ya da yeme davranışları konusunda deneyimli bir ruh sağlığı uzmanından değerlendirme isteyin.
Bilimsel kaynaklar
- Boswell RG, Kober H. Food cue reactivity and craving predict eating and weight gain: a meta-analytic review. Obesity Reviews, 2016
- Adam TC, Epel ES. Stress, eating and the reward system. Physiology & Behavior, 2007
- Polivy J, Herman CP. Dieting and binging: a causal analysis. American Psychologist, 1985
